Gebiedsbeschrijving
Het Landgoed Tongeren ligt in de gemeente Epe. Het geïnventariseerde gebied omvat het volledige landgoed van 505 ha: heide (20 ha), bossen (365 ha) graslanden (110 ha) en overige terreintypen als water, bebouwing en nat grasland (10 ha). Het gebied wordt beheerd door de Landgoed Tongeren BV. Het bosbeheer volgt de methode van geïntegreerd bosbeheer. De kern van het landgoed omvat oud parkbos met veel loofbos, gemengd bos en lanen. Een deel van het bos aan de buitenrand van het langoed bestaat uit naaldhout met douglas en Japanse lariks.

Vooral aan de kant van de Tongerense heide ligt veel jong grovedennenbos. De heide wordt intensief begraasd door schapen en zo goed mogelijk vrij gehouden van opslag. Cultuurgrond is merendeels verpacht aan enkele boeren. Water komt voor in de vorm van vennen, een leemkuil en een voormalige zandwinplas. Op het landgoed ontspringen de Vlasbeek en de Tongerense beek. Centraal in het landgoed ligt de buurtschap Tongeren met zo'n 20 woonhuizen en enkele boerderijen.

Onderzoek
In het gebied zijn vijf deelplots onderscheiden. Met in totaal 70 bezoeken is het gebied in de periode maart-juni 2010 geïnventariseerd op broedvogels. De telintensiteit bedraagt 41 minuten per ha.

Broedvogels
Op het landgoed Tongeren zijn 73 soorten broedvogels vastgesteld met in totaal 3.403 territoria. De broedvogeldichtheid bedraagt 67 territoria per 10 ha. Buiten Het landgoed zijn 61 soorten vastgesteld met 583 territoria. Het totaal aantal soorten broedvogels komt hiermee op 77. Grote delen van het parkbos zijn het meest vogelrijk, zowel qua aantal soorten als qua broedvogeldichtheid.

De heide herbergt typische vogels zoals kievit, koekoek, nachtzwaluw, boomleeuwerik, boompieper, roodborsttapuit , gekraagde roodstaart (in de bosranden), kneu en geelgors. Op de aangrenzende Tongerense heide komen de ransuil en de veldleeuwerik nog voor. Voor het parkbos zijn zangvogels als bosuil, groene specht, kleine bonte specht, fluiter, vuurgoudhaan, glanskop, boomklever, spreeuw en appelvink kenmerkend.

Van het naaldbos zijn onder meer houtsnip, zwarte specht, matkop, sijs, kruisbek en goudvink karakteristieke bewoners. De goudhaan is zelfs de zesde algemene vogelsoort. In de buurtschap zijn als typerende vogels de kerkuil, boerenzwaluw, witte kwikstaart present. De groenling en putter zijn algemeen aanwezig dankzij de erven en bosrandlengte. Het cultuurland is vooral foerageergebied voor vogels uit de bossen. Bijzondere vogelsoorten zijn verder de dodaars, mandarijneend, raaf en enkele soorten roofvogels zoals de boomvalk en havik.

Rode Lijst en Natura 2000
Boomvalk, koekoek, kerkuil, ransuil, nachtzwaluw, groene specht, boerenzwaluw, huiszwaluw, spotvogel, grauwe vliegenvanger, matkop, raaf, huismus en kneu staan op de Rode Lijst, buiten het gebied ook de veldleeuwerik en wielewaal. De nachtzwaluw, zwarte specht, boomleeuwerik en roodborsttapuit zijn doelsoort van Natura2000.

Aanbevelingen voor beheer
Het huidige bosbeheer, waarbij dode bomen worden gespaard, is gunstig voor vogels. Zomervellingen (als in 2010) leiden tot verstoring van broedvogels en moeten worden voorkomen. Het plaatselijk doorbreken van het kronendak leidt tot meer horizontale en verticale structuur in het bos. De heidevegetatie dient minder intensief beheerd te worden door de begrazingsdruk sterk te verminderen. Lokaal opslag tolereren van berk en groveden (doorgroei tot vliegden). In het broedseizoen terughoudend zijn met begrazing van het broedbiotoop van de nachtzwaluw.

Overige bijzonderheden
Opmerkelijk goed vertegenwoordigd is de kruisbek (26 territoria in 2010). Deze vogel komt door invasies onregelmatig voor. Door het droge weer van 2010 stond er weinig water in de zandwinplas en de heidevennen. Dit is ongunstig voor vogels.
De gebiedsbegrenzing van Landgoed Tongeren (2010)